กมธ.กฎหมายฯ วุฒิสภา ลงพื้นที่นครสวรรค์ ถอดบทเรียนแก้ปัญหายาเสพติด–ลดความเหลื่อมล้ำกระบวนการยุติธรรม
วันที่ 18 มิถุนายน 2569 เวลา 13.00 น. คณะกรรมาธิการการกฎหมาย และการยุติธรรม วุฒิสภา นำโดยนายสากล ภูลศิริกุล รองประธานคณะกรรมาธิการ คนที่หนึ่ง พร้อมด้วยกรรมาธิการ ที่ปรึกษา ผู้ชำนาญการ นักวิชาการ เลขานุการประจำคณะกรรมาธิการ ที่ปรึกษากิตติมศักดิ์ อนุกรรมาธิการ และที่ปรึกษาคณะอนุกรรมาธิการ เดินทางไปศึกษาดูงาน ณ จังหวัดนครสวรรค์ โดยมีนางสาวชุติพร เสชัง ผู้ว่าราชการจังหวัดนครสวรรค์ ให้การต้อนรับ
จากนั้นได้ประชุมร่วมกับองค์การบริหารส่วนจังหวัดนครสวรรค์ ตำรวจภูธรจังหวัดนครสวรรค์ ศูนย์อำนวยการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดจังหวัดนครสวรรค์ สำนักงานอัยการจังหวัดนครสวรรค์ สำนักงานอัยการคดีเยาวชนและครอบครัวจังหวัดนครสวรรค์ เรือนจำกลางนครสวรรค์ และผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้องด้านการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด รวมถึงด้านกระบวนการยุติธรรม
ในการประชุม คณะกรรมาธิการได้รับฟังข้อมูลและร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับสถานการณ์ยาเสพติด ผลการดำเนินงานด้านการป้องกัน ปราบปราม บำบัด และแก้ไขปัญหายาเสพติดของจังหวัดนครสวรรค์ ตลอดจนปัญหา อุปสรรค และแนวทางช่วยเหลือประชาชนให้สามารถเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้โดยสะดวกและเสมอภาค เพื่อลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม
ผู้แทนหน่วยงานด้านการบำบัดยาเสพติดให้ข้อมูลว่า แม้ผู้เสพจะได้รับการบำบัดแล้ว แต่ยังพบการกลับไปเสพซ้ำ เนื่องจากการเลิกยาอย่างมีประสิทธิภาพต้องใช้เวลาอย่างน้อย 3 เดือน ขณะที่ระบบปัจจุบันยังไม่มีโรงพยาบาลที่สามารถรองรับการบำบัดต่อเนื่องได้ครบระยะเวลา ทำให้ผู้เข้ารับการบำบัดต้องกลับไปยังชุมชนเดิม ซึ่งไม่เอื้อต่อการฟื้นฟู ส่งผลให้การบำบัดไม่ประสบผลสำเร็จเท่าที่ควร เพราะขาดแคลนสถานบำบัดที่สามารถดูแลผู้ป่วยได้เป็นเวลา 3-4 เดือน
นอกจากนี้ ยังมีอุปสรรคด้านการปฏิบัติงานจากข้อจำกัดของกฎหมายว่าด้วยสุขภาพจิต ซึ่งทำให้ศูนย์บำบัดไม่สามารถเปิดเผยข้อมูลผู้ป่วยแก่เจ้าหน้าที่สาธารณสุขได้ เว้นแต่เป็นกรณีที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยสาธารณะ ส่งผลให้การติดตามและดูแลผู้ป่วยขาดความต่อเนื่อง
ขณะเดียวกัน นโยบายการเปลี่ยนผู้เสพเป็นผู้ป่วย ทำให้จำนวนผู้เข้ารับการบำบัดเพิ่มขึ้นอย่างมาก อีกทั้งยังมีผู้ต้องหาบางส่วนใช้ช่องทางดังกล่าวเพื่อหลีกเลี่ยงโทษทางกฎหมาย ส่งผลให้สถานบำบัดและบุคลากรด้านสาธารณสุขไม่เพียงพอต่อการรองรับผู้ป่วย จึงมีข้อเสนอว่าจังหวัดนครสวรรค์ควรมีโรงพยาบาลธัญญารักษ์ เพื่อรองรับการบำบัดผู้เสพยาเสพติดโดยเฉพาะ
ด้านผู้แทนหน่วยงานในกระบวนการยุติธรรม ได้สะท้อนว่า บทลงโทษตามกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน โดยเฉพาะประมวลกฎหมายยาเสพติด ยังไม่มีความเข้มงวดเพียงพอ ทำให้ผู้กระทำความผิดไม่เกรงกลัวต่อกฎหมายเท่าที่ควร นอกจากนี้ ยังประสบปัญหาการขาดการบูรณาการข้อมูลผู้เสพระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
อีกทั้งยังมีข้อเสนอให้ทบทวนกระบวนการนำผู้เสพเข้าสู่การบำบัด เนื่องจากปัจจุบันผู้เสพสามารถแสดงความประสงค์เข้าสู่กระบวนการบำบัดได้ด้วยตนเอง ซึ่งอาจเป็นช่องว่างในการหลีกเลี่ยงโทษ จึงเห็นว่าควรพิจารณาให้ศาลหรือคณะกรรมการที่เกี่ยวข้องเป็นผู้วินิจฉัยร่วมด้วย รวมถึงเสนอให้ศึกษาความเป็นไปได้ในการกำหนดบทบาทหรือความรับผิดชอบของครอบครัวในกรณีที่ผู้กระทำผิดกลับมากระทำผิดซ้ำ เพื่อร่วมกันลดผลกระทบที่เกิดขึ้นต่อสังคม
ทั้งนี้ คณะกรรมาธิการการกฎหมาย และการยุติธรรม วุฒิสภา จะนำข้อมูลและข้อเสนอที่ได้รับจากการศึกษาดูงานและการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในครั้งนี้ ไปประกอบการพิจารณาศึกษาในประเด็นที่อยู่ในหน้าที่และอำนาจของคณะกรรมาธิการ เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานของวุฒิสภา และผลักดันการพัฒนาการแก้ไขปัญหายาเสพติด รวมถึงการอำนวยความยุติธรรมให้ประชาชนสามารถเข้าถึงได้อย่างทั่วถึงและเป็นธรรมต่อไป
