กมธ.แรงงานถกสิทธิไรเดอร์ ชี้แพลตฟอร์มไม่ใช่นายจ้าง ต้องออกกฎหมายใหม่คุ้มครอง
เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2569 ที่ห้องประชุม 406-407 ชั้น 4 อาคารรัฐสภา กรุงเทพฯ นายนิรุตติ สุทธินนท์ ประธานคณะกรรมาธิการการแรงงาน วุฒิสภา เป็นประธานการประชุมคณะกรรมาธิการการแรงงาน วุฒิสภา ครั้งที่ 26/2569 โดยมีคณะกรรมาธิการเข้าร่วมประชุม พร้อมด้วยนายณพล บริบูรณ์ และนายชุติพนธ์ บุตรโคษา ที่ปรึกษากิตติมศักดิ์คณะกรรมาธิการการแรงงาน วุฒิสภา เข้าร่วมประชุม
ที่ประชุมได้พิจารณาแนวทางการคุ้มครองสิทธิประโยชน์และความปลอดภัยในการทำงานของผู้ประกอบอาชีพไรเดอร์ โดยเชิญผู้แทนจากกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน และผู้แทนจากสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ.) หรือ ETDA เข้าร่วมชี้แจง เพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น ทั้งเรื่องอัตราค่าตอบแทนการส่งสินค้าและอาหาร ตลอดจนกรณีเกิดอุบัติเหตุจากการทำงาน
ผู้แทนกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน ชี้แจงว่า ที่ผ่านมากรมฯ พยายามหาทางออกให้กับผู้ประกอบอาชีพไรเดอร์มาอย่างต่อเนื่อง ทั้งการพิจารณาออกกฎหมายและกฎกระทรวง รวมถึงแนวทางช่วยเหลือกรณีไรเดอร์ประสบอุบัติเหตุและไม่ได้รับความเป็นธรรมในเรื่องค่ารักษาพยาบาลหรือค่าใช้จ่ายในการดูแลภายหลังเกิดอุบัติเหตุ
นอกจากนี้ กรมฯ ยังได้เจรจากับตัวแทนแพลตฟอร์มไรเดอร์รายสำคัญ 6 แห่ง เพื่อหาแนวทางสร้างความเป็นธรรมให้กับผู้ประกอบอาชีพไรเดอร์ รวมทั้งรับข้อร้องเรียนที่เกิดขึ้นจำนวนมาก ซึ่งบางกรณีมีการนำคดีเข้าสู่ศาลแรงงาน และมีการขอให้คณะกรรมการกฤษฎีกาตีความเกี่ยวกับสถานะของผู้ประกอบอาชีพไรเดอร์
ผลการตีความพบว่า “แพลตฟอร์มไรเดอร์” หรือระบบตัวกลางบนแอปพลิเคชันมือถือที่เชื่อมต่อระหว่างผู้ใช้งาน ไม่ถือเป็นนายจ้าง เนื่องจากลักษณะการทำงานของไรเดอร์ไม่มีเวลาการทำงานที่แน่นอน จึงไม่สามารถนำกฎหมายแรงงานมาบังคับใช้ได้โดยตรง ทำให้จำเป็นต้องพิจารณาออกกฎหมายใหม่เพื่อให้เกิดการคุ้มครองที่เหมาะสม
ขณะเดียวกัน ในส่วนของสภาผู้แทนราษฎร อยู่ระหว่างการพิจารณาและร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองผู้ประกอบอาชีพไรเดอร์ เพื่อเสนอเข้าสู่การพิจารณาของสภาฯ เช่นกัน
ส่วนการคุ้มครองกรณีไรเดอร์ประสบอุบัติเหตุระหว่างปฏิบัติงาน กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานได้เจรจากับแพลตฟอร์ม จนมีการจัดทำประกันอุบัติเหตุให้กับผู้ประกอบอาชีพไรเดอร์ เนื่องจากมีแรงงานจำนวนมากจึงเป็นลักษณะการประกันแบบกลุ่มกับบริษัทประกันภัย
อย่างไรก็ตาม ยังพบปัญหาจากเงื่อนไขและข้อกำหนดของสัญญาประกันภัย เช่น กรณีไรเดอร์ขี่รถจักรยานยนต์ส่งสินค้า แต่รถที่ใช้เกิดเหตุไม่ใช่รถของตนเอง เพราะยืมรถผู้อื่นมาใช้ อาจถือว่าผิดเงื่อนไขของสัญญา ส่งผลให้ไม่ได้รับความคุ้มครองเต็มจำนวน หรือบางกรณีอาจไม่ได้รับเงินชดเชย ทำให้เกิดข้อร้องเรียนเรื่องความเป็นธรรมตามมา
ด้านสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือ ETDA ซึ่งเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องเนื่องจากธุรกิจแพลตฟอร์มไรเดอร์เป็นธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ อยู่ระหว่างการศึกษารูปแบบค่าตอบแทนและแนวทางกำหนดค่าตอบแทนขั้นต่ำ โดยต้องพิจารณาปัจจัยที่เกี่ยวข้องทั้งเวลา ระยะทาง และสภาพการทำงานที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมกับทุกฝ่าย
ทั้งนี้ ผู้เข้าร่วมประชุมเห็นว่า อาชีพไรเดอร์เป็นรูปแบบธุรกิจและการจ้างงานที่เกิดขึ้นใหม่ จึงจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการพิจารณาแนวทางคุ้มครองอย่างรอบคอบ โดยเฉพาะการจัดทำกฎหมายที่เหมาะสม เพื่อให้ผู้ประกอบอาชีพไรเดอร์ได้รับสิทธิประโยชน์และความคุ้มครองที่เป็นธรรม ขณะเดียวกันต้องคำนึงถึงบริบทของแพลตฟอร์มและผู้ประกอบการควบคู่กันไป